సెప్టెంబర్ 17 ఎందుకు ప్రత్యేకం?
Telangana Liberation Day: హైదరాబాద్ సంస్థానం భారతదేశంలో విలీనమైన రోజు..
1948 సెప్టెంబర్ 17 (September 17) తెలంగాణ చరిత్రలో కీలకమైన రోజు. నిజాం పాలనకు ముగింపు పలికి హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం కావడానికి ఈ రోజు గుర్తుగా నిలిచింది.
1947లో దేశానికి Independence వచ్చింది
1947 ఆగస్టు 15న బ్రిటిష్ పాలన ముగిసి భారత్ స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించింది. కానీ హైదరాబాద్ సంస్థానంలో మాత్రం నిజాం పాలన కొనసాగింది. అప్పటి నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ హైదరాబాద్‌ను భారత్ లేదా పాకిస్థాన్‌లో విలీనం చేయకుండా స్వతంత్రంగా కొనసాగించాలని కోరుకున్నాడు.
హైదరాబాద్ సంస్థానం ఎంత పెద్దది?
అప్పటి హైదరాబాద్ సంస్థానంలో నేటి తెలంగాణతో పాటు మరాఠ్వాడా, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాలు కూడా ఉండేవి. ఈ ప్రాంతాల్లో నిజాం ఆధ్వర్యంలోని రాచరిక వ్యవస్థ, భూస్వామ్య సంబంధాలు కొనసాగాయి.
గ్రామీణ ప్రజలపై ఫ్యూడల్ వ్యవస్థ ప్రభావం
దేశ్ముఖ్‌లు, జాగీర్దార్లు, దొరల ఆధిపత్యం అనేక గ్రామాల్లో బలంగా ఉండేది. వెట్టి చాకిరీ, భూమి సమస్యలు, సామాజిక అసమానతలకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో అసంతృప్తి పెరిగింది.
రజాకార్ల దౌర్జన్యం
నిజాం పాలన చివరి దశలో రజాకార్ల కార్యకలాపాలు తీవ్ర వివాదానికి కారణమయ్యాయి. ఖాసిం రజ్వీ నాయకత్వంలోని రజాకార్లకు వ్యతిరేకంగా కూడా ప్రజల్లో ప్రతిఘటన పెరిగింది.
పోరాటం ఒక్క దారిలోనే సాగలేదు
నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా వివిధ సంస్థలు, ఉద్యమాలు తమ తమ మార్గాల్లో పోరాడాయి. హైదరాబాద్ స్టేట్ కాంగ్రెస్, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం, ఆర్యసమాజ్ వంటి సంస్థలు కీలక పాత్ర పోషించాయి.
నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాలు
నిజాం ప్రభుత్వం రాజకీయ కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు విధించింది. మరోవైపు తెలంగాణలో రైతాంగ పోరాటం కూడా తీవ్ర రూపం దాల్చింది. ఈ పోరాటంలో అనేక మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
కేంద్రం ఎందుకు జోక్యం చేసుకుంది?
హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత్‌లో విలీనం కాకపోవడం, అక్కడి పరిస్థితులు తీవ్రతరం కావడంతో భారత ప్రభుత్వం సమస్యను పరిష్కరించేందుకు చర్యలు చేపట్టింది. నాటి కేంద్ర హోం మంత్రి సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
ఆపరేషన్ పోలో
1948 సెప్టెంబర్ 13న భారత సైన్యం హైదరాబాద్ సంస్థానంపై సైనిక చర్య ప్రారంభించింది. దీనినే ఆపరేషన్ పోలో లేదా సాధారణంగా హైదరాబాద్ పోలీస్ యాక్షన్గా పిలుస్తారు.
ఐదు రోజుల్లో పరిస్థితి మారింది
భారత సైనిక చర్య సెప్టెంబర్ 13న ప్రారంభమై కీలక దశకు చేరుకుంది. 1948 సెప్టెంబర్ 17న నిజాం భారత ప్రభుత్వానికి లొంగుబాటు ప్రకటించడంతో హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం ప్రక్రియ పూర్తయింది.
సెప్టెంబర్ 17కు పేర్లు ఎందుకు వేరు?
ఈ రోజును వివిధ రాజకీయ, సామాజిక వర్గాలు భిన్న పేర్లతో గుర్తిస్తాయి. విమోచన దినోత్సవం, విలీన దినోత్సవం, ప్రజా పాలన దినోత్సవం అనే పేర్లు వినిపిస్తాయి.
తెలంగాణలో అధికారికంగా ఏ పేరు?
తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2024 నుంచి సెప్టెంబర్ 17ను **“తెలంగాణ ప్రజా పాలన దినోత్సవం”**గా అధికారికంగా నిర్వహిస్తోంది. ప్రభుత్వ వివరణ ప్రకారం, 1948 సెప్టెంబర్ 17న ప్రజాస్వామ్య పాలనకు మార్గం ఏర్పడిన చారిత్రక సందర్భాన్ని గుర్తు చేసుకోవడమే ఈ కార్యక్రమ ఉద్దేశం.
కానీ చరిత్ర ఇక్కడితో ఆగలేదు
1948 తర్వాత హైదరాబాద్ రాష్ట్రం భారతదేశంలో భాగమైంది. 1956లో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సమయంలో తెలంగాణ ప్రాంతం ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో కలిసి ఆంధ్రప్రదేశ్‌గా ఏర్పడింది.
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఎలా ఏర్పడింది?
ప్రత్యేక తెలంగాణ కోసం దశాబ్దాల పాటు వివిధ దశల్లో ఉద్యమాలు జరిగాయి.చివరకు 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ భారతదేశ 29వ రాష్ట్రంగా అవతరించింది.
సెప్టెంబర్ 17.. చరిత్రలో ఒక మైలురాయి
1948 సెప్టెంబర్ 17 హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం అయిన రోజుగా చరిత్రలో నిలిచిపోయింది. అదే సమయంలో ఈ తేదీని ఎలా నిర్వచించాలి అనే విషయంలో ఇప్పటికీ భిన్న రాజకీయ, చారిత్రక అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.
తెలంగాణ చరిత్రను అర్థం చేసుకోవాలంటే.. సెప్టెంబర్ 17 ఒక కీలక అధ్యాయం.
