TTD Chairman: టీటీడీ చైర్మన్ రేసులో రిలయన్స్ మాజీ పీఆర్వో పేరు?.. బండ్ల గణేష్‌పై ప్రచారం.. ఆధ్యాత్మికవేత్తలకు అవకాశం ఎందుకు ఇవ్వరు?
తిరుమల శ్రీవారి సేవ చేయాలనుకునే భక్తులు కోట్లలో ఉంటారు. కానీ తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం చైర్మన్‌గా పనిచేసే అవకాశం మాత్రం కొద్దిమందికే దక్కుతుంది. ఇప్పుడు బీఆర్ నాయుడు నేతృత్వంలోని పాలకమండలి రెండేళ్ల పదవీకాలం ముగింపు దశకు చేరుకోవడంతో కొత్త చైర్మన్ ఎవరనే అంశం ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది. పారిశ్రామికవేత్త శ్రీనివాస రామానుజం అలియాస్ లోకాద్రి నాయుడు, మాజీ మంత్రి కళా వెంకట్రావు, గంటా శ్రీనివాసరావు, సినీ నిర్మాత బండ్ల గణేష్ పేర్లు ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. అయితే ఈ పేర్లలో ఎవరిని ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోందనే విషయంపై అధికారిక స్పష్టత లేదు.
TTD Chairman పదవికి అంత ప్రాధాన్యత ఎందుకు?
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం చైర్మన్ అంటే కేవలం ఒక రాజకీయ నియామకం మాత్రమే కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కోట్లాది మంది శ్రీవారి భక్తుల విశ్వాసాలతో ముడిపడిన బాధ్యత. ఆలయ సంప్రదాయాల పరిరక్షణ, భక్తులకు దర్శన సౌకర్యాలు, అన్నప్రసాద వితరణ, వసతి, భద్రత, విద్యా–వైద్య సేవలు, ఆస్తుల నిర్వహణ వంటి అనేక అంశాలపై పాలకమండలి నిర్ణయాలు ప్రభావం చూపుతాయి.
టీటీడీ చైర్మన్, పాలకమండలి సభ్యులను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నియమిస్తుంది. చట్టప్రకారం సాధారణ పదవీకాలం రెండేళ్లు. ప్రభుత్వానికి ఉన్న నియామక, పదవీకాల సంబంధిత అధికారాల నేపథ్యంలో రాజకీయ పరిణామాలు కూడా ఈ నియామకాలపై ప్రభావం చూపుతుంటాయి.
ఇదే సమయంలో ఒక ప్రశ్న తరచూ వినిపిస్తోంది. ఇంతటి ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత కలిగిన పదవిని రాజకీయ నాయకులు, పారిశ్రామికవేత్తలతో పాటు వేదపండితులు, ధర్మప్రచారకులు, ఆధ్యాత్మిక రంగంలో విశేష అనుభవం ఉన్న వ్యక్తులకు ఎందుకు ఇవ్వకూడదు?
లోకాద్రి నాయుడు పేరు తెరపైకి ఎలా వచ్చింది?
కొత్త చైర్మన్ పదవి విషయంలో ప్రచారంలోకి వచ్చిన పేర్లలో శ్రీనివాస రామానుజం ఒకరు. ఆయన అసలు పేరు లోకాద్రి నాయుడు అని, చిత్తూరు జిల్లాతో సంబంధాలు ఉన్న పారిశ్రామికవేత్త.
చిన్నజీయర్ స్వామి సమక్షంలో రామానుజ సంప్రదాయాన్ని స్వీకరించి పేరు మార్చుకున్నారని, టీడీపీ–బీజేపీ నాయకులతో సంబంధాలు ఉన్నాయని అంటారు.. అయితే ఆయనకు చైర్మన్ పదవి ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించిందనే అధికారిక ప్రకటన లేదు. లోకాద్రి నాయుడు రిలయన్స్ సంస్థకు పీఆర్వోగా పనిచేశారనే ప్రచారం కూడా ఉంది.
అనంత్ అంబానీ వ్యాఖ్యల వెనుక టీటీడీ అంశం ఉందా?
అక్టోబర్ 2న అన్నమయ్య జిల్లా మదనపల్లెలో జరిగిన కార్యక్రమంలో రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ అనంత్ అంబానీ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆసక్తికరంగా మారాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి తాను ఏ విధంగా సహాయపడగలనో మార్గనిర్దేశం చేయాలని సీఎం చంద్రబాబును ఆయన కోరారు. తనను ఆంధ్రాబిడ్డగా భావించాలని వ్యాఖ్యానించారు. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు, ఉపముఖ్యమంత్రి పవన్ కల్యాణ్ చేపడుతున్న అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను ప్రశంసించారు.
సెప్టెంబర్ 2026లో టీటీడీ ప్రకటించిన వివరాల ప్రకారం, రిలయన్స్ విరాళంగా ఇచ్చిన 25 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను ప్రారంభించే కార్యక్రమం కూడా నిర్ణయించారు. ఇది రిలయన్స్‌కు టీటీడీ సేవా కార్యక్రమాలతో సంబంధం ఉన్నట్లు చూపుతుంది. అయితే విరాళాలు అందించడం, చైర్మన్ నియామకంపై ప్రభావం చూపడం రెండూ వేర్వేరు అంశాలు.
బండ్ల గణేష్ నిజంగానే చైర్మన్ రేసులో ఉన్నారా?
సినీ నిర్మాత, నటుడు బండ్ల గణేష్ పేరు కూడా టీటీడీ చైర్మన్ పదవితో ముడిపడి ప్రచారంలోకి వచ్చింది. ఆయనకు రాజకీయ నేతలతో పరిచయాలు ఉండటం, సోషల్ మీడియాలో చురుగ్గా స్పందించడం ఈ చర్చకు మరింత ప్రచారం కల్పించాయి. అయితే అక్టోబర్ 5 నుంచి 7 మధ్య బండ్ల గణేష్ చేసిన ప్రకటనలు ఈ ప్రచారాన్ని కొత్త మలుపు తిప్పాయి.
తనకు ఎలాంటి పదవులు, హోదాలు, అధికారాలపై వ్యామోహం లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. తన పేరు మీద రాజకీయాలు చేయవద్దని, అనవసరమైన ప్రచారాల్లోకి తనను లాగవద్దని కోరారు.
అందువల్ల బండ్ల గణేష్ చైర్మన్ పదవి కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారని చెప్పడానికి ప్రస్తుతం ధ్రువీకరించబడిన ఆధారాలు లేవు. ఆయన స్వయంగా చేసిన ప్రకటనను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
TTD Chairman బీఆర్ నాయుడుకు మరోసారి అవకాశం ఇస్తారా?
2024 నవంబర్ 1న జారీ చేసిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ద్వారా బొల్లినేని రాజగోపాల్ నాయుడు (బీఆర్ నాయుడు) టీటీడీ చైర్మన్‌గా నియమితులయ్యారు. 2026 నవంబర్ నాటికి ఆయన రెండేళ్ల పదవీకాలం పూర్తికానున్న నేపథ్యంలో కొనసాగింపుపై చర్చ జరుగుతోంది.
ఆయన పదవీకాలంలో టీటీడీ పలు అభివృద్ధి, సేవా కార్యక్రమాలను ప్రకటించింది. దర్శన క్యూలైన్లలో అదనపు మరుగుదొడ్లు, విద్యాసంస్థల మౌలిక సదుపాయాలు, ఆలయాల అభివృద్ధి వంటి అంశాలకు నిధులను ఆమోదించింది.
అదే సమయంలో ఆయన పాలకమండలి పలు సవాళ్లను కూడా ఎదుర్కొంది. 2025 జనవరి 8న తిరుపతిలో వైకుంఠ ద్వార దర్శన టోకెన్ల కోసం వేచి ఉన్న భక్తుల మధ్య జరిగిన తొక్కిసలాటలో ఆరుగురు మరణించారు. ఈ సంఘటనపై ప్రభుత్వం న్యాయ విచారణకు ఆదేశించింది. టీటీడీ మృతుల కుటుంబాలకు పరిహారం ప్రకటించింది.
ఇక దర్శనాల కోసం గంటలకొద్దీ వేచి ఉండాల్సి రావడం, సామాన్య భక్తులకు వసతి సౌకర్యాలు, టోకెన్ల పంపిణీ, క్యూలైన్ల నిర్వహణ, భద్రత వంటి సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారాలు అవసరమనే అభిప్రాయం ఉంది.
అయితే వ్యక్తిగత ఆరోపణలను ప్రభుత్వ పాలనా నిర్ణయాల నుంచి వేరుగా చూడాలి. నిర్ధారణ కాని వీడియోలు, సోషల్ మీడియా ప్రచారాల ఆధారంగా ఎవరిపైనా నిర్ణయాత్మక ఆరోపణలు చేయడం సమంజసం కాదు.
బీఆర్ నాయుడు కొనసాగుతారా, కొత్తవారికి అవకాశం వస్తుందా అనేది ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.
1980 నుంచి టీటీడీ చైర్మన్ల చరిత్ర
టీటీడీ చరిత్రను పరిశీలిస్తే వివిధ కాలాల్లో రాజకీయ నాయకులు, ప్రజాప్రతినిధులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, ప్రభుత్వాధికారులు పాలక బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
1980 నుంచి అందుబాటులో ఉన్న చారిత్రక అధ్యయనం, తదనంతర చైర్మన్ల జాబితాల ఆధారంగా ముఖ్యమైన పేర్లు ఇవి. పాత జాబితాల్లో కొన్ని పదవీకాలాల విషయంలో వ్యత్యాసాలున్నాయి.
| పదవీకాలం | చైర్మన్ / బాధ్యత నిర్వహించిన వ్యక్తి |
|---|---|
| 1980 | శ్రావణ్ కుమార్, ఐఏఎస్ |
| 1980–83 | బి. నాగిరెడ్డి |
| 1983 | ఎల్. సుబ్బయ్య, ఐఏఎస్ |
| 1983 | కె. మురళీధర్ |
| 1983–86 | వి.కె.డి.వి.ఎస్. రాజు |
| 1986–89 | డి. సీతారామయ్య |
| 1989 | కె. కళా వెంకట్రావు |
| 1990 | రవీంద్రనాథ్ చౌదరి |
| 1990 | కె. బాపిరాజు |
| 1990–92 | టి. సుబ్బరామిరెడ్డి |
| 1992–93 | డాక్టర్ ఎం.ఎస్. రాజాజీ, ఐఏఎస్ |
| 1993–95 | ఎ. చెంగల్ రెడ్డి |
| 1995 | ఎస్. సత్యనారాయణరావు |
| 1995 | పి. వెంకటేశ్వర్లు |
| 1996–97 | జె. రాంబాబు |
| 1997–98 | కె. రామచంద్రరాజు |
| 1999 | కాగిత వెంకట్రావు |
| 2002–03 | పప్పల చలపతిరావు |
| 2003–04 | డి.కె. ఆదికేశవులునాయుడు |
| 2004–06 | టి. సుబ్బరామిరెడ్డి |
| 2006–08 | భూమన కరుణాకరరెడ్డి |
| 2008–10 | డి.కె. ఆదికేశవులునాయుడు |
| 2011–14 | కనుమూరి బాపిరాజు |
| 2015–17 | చదలవాడ కృష్ణమూర్తి |
| 2017–19 | పుట్టా సుధాకర్ యాదవ్ |
| 2019–23 | వై.వి. సుబ్బారెడ్డి |
| 2023–24 | భూమన కరుణాకరరెడ్డి |
| 2024–26 | బీఆర్ నాయుడు (ప్రస్తుతం) |
గమనిక: ఇది నిరంతరంగా పదవిలో ఉన్నవారి పూర్తి అధికారిక రిజిస్టర్ కాదు. మధ్యలో ప్రత్యేక అధికార వ్యవస్థలు పనిచేసిన సందర్భాలున్నాయి. ముఖ్యంగా 1990ల నాటి కొన్ని పేర్లు, సంవత్సరాల్లో వేర్వేరు ప్రచురిత జాబితాలకు భేదాలున్నాయి. తుది ప్రచురణకు ముందు టీటీడీ అధికారిక చారిత్రక రికార్డులతో సరిపోల్చాలి.
ఆధ్యాత్మికవేత్తలకు ఎందుకు అవకాశం ఇవ్వకూడదు?
చరిత్రను పరిశీలిస్తే టీటీడీ చైర్మన్ పదవి నియామకాల్లో రాజకీయ, పరిపాలనా నేపథ్యం ఉన్న వ్యక్తులు ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. అయితే ఆలయాన్ని నిర్వహించడానికి ఆధ్యాత్మిక పరిజ్ఞానంతో పాటు పెద్ద సంస్థను సమర్థంగా నడిపించే సామర్థ్యమూ అవసరం.
ప్రస్తుతం తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రవచనాలు, ధర్మ ప్రచారంతో గుర్తింపు పొందిన చాగంటి కోటేశ్వరరావు, గరికపాటి నరసింహారావు, సామవేదం షణ్ముఖశర్మ వంటి పండితులు ఉన్నారు. వివిధ పీఠాధిపతులు, ఆగమశాస్త్ర నిపుణులు కూడా ఉన్నారు.
ఇలాంటి వ్యక్తుల సేవలను టీటీడీ పరిపాలనలో ఎందుకు వినియోగించుకోకూడదనే ప్రశ్న సహజంగానే తలెత్తుతుంది. అయితే వీరిలో ఎవరైనా చైర్మన్ పదవి కోరుతున్నారని లేదా అందుకు అందుబాటులో ఉన్నారని భావించడం సరికాదు.
మరోవైపు, ఆలయ ధార్మిక సంప్రదాయాల పరిరక్షణ ఒక బాధ్యత అయితే, భారీ సంఖ్యలో వచ్చే భక్తులకు భద్రత, మౌలిక సదుపాయాలు అందించడం మరో ముఖ్యమైన బాధ్యత. ఆధ్యాత్మిక అనుభవం ఒక్కటే సమర్థవంతమైన పరిపాలనకు హామీ కాదు.
చట్టం ఏం చెబుతోంది?
ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ ధర్మాదాయ చట్టం, 1987లోని సెక్షన్లు 18, 19, 98 ప్రకారం విశ్వాసం, మంచి ప్రవర్తన, ప్రజాగౌరవం, సంస్థ వ్యవహారాలపై శ్రద్ధ, అర్హతలు, అనర్హతలు వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఉంది. హిందూ మతాన్ని ఆచరించడం కూడా సంబంధిత అర్హతల్లో భాగం.
కాబట్టి శాఖాహారం, వ్యక్తిగత ధార్మిక ఆచరణ వంటి అంశాలపై ప్రజల్లో ఉన్న అభిప్రాయాలను నియామకానికి సంబంధించిన చట్టపరమైన షరతులతో కలపకూడదు.
శ్రీవారి భక్తులకు కావాల్సిన చైర్మన్ ఎవరు?
చైర్మన్ పదవి ఎవరికి లభిస్తుందనే రాజకీయ చర్చ కంటే, తదుపరి పాలకమండలి ఎదుర్కోబోయే సమస్యలు మరింత కీలకం.
సామాన్య భక్తులకు అందుబాటులో ఉండే దర్శన వ్యవస్థ, గంటలకొద్దీ వేచి ఉండకుండా సమర్థమైన క్యూలైన్ నిర్వహణ, అందరికీ సరిపడా వసతి, నాణ్యమైన అన్నప్రసాదం, శుభ్రత, భద్రత, ఆలయ సంప్రదాయాల పరిరక్షణ వంటి అంశాలపై ప్రజలకు స్పష్టమైన ఫలితాలు అవసరం.
అలాగే టీటీడీ ఆర్థిక వ్యవహారాలు, విరాళాల వినియోగం, నిర్మాణ పనుల కేటాయింపు, సేవా కార్యక్రమాల్లో పారదర్శకత ఉండాలి. కొత్తగా వచ్చే చైర్మన్‌కు ఇవే ప్రధాన పరిపాలనా సవాళ్లు.
చివరికి శ్రీవారి సేవా? రాజకీయ ప్రాధాన్యతా?
టీటీడీ చైర్మన్ పదవి రాజకీయ గుర్తింపుకు ఉపయోగపడే స్థానంగా కాకుండా, శ్రీవారి భక్తుల సంక్షేమానికి సంబంధించిన బాధ్యతగా చూడాలనే అభిప్రాయం బలంగా వినిపిస్తోంది. లోకాద్రి నాయుడు, కళా వెంకట్రావు, గంటా శ్రీనివాసరావు పేర్లు ప్రచారంలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వం ఎవరి పేరునూ అధికారికంగా ప్రకటించలేదు. బండ్ల గణేష్ మాత్రం తనకు పదవులపై ఆశ లేదని స్పష్టం చేశారు.
బీఆర్ నాయుడు పదవీకాలం ముగింపు దశకు చేరుకుంటున్న నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం కొత్త పాలకమండలిని ఎలా ఏర్పాటు చేస్తుందనేది చూడాలి. శ్రీవారి సేవలో ఆధ్యాత్మిక పరిజ్ఞానానికి, పరిపాలనా అనుభవానికి, భక్తుల విశ్వాసానికి ఎంత ప్రాధాన్యం ఇస్తారనేదే ఇప్పుడు ముందున్న అసలు ప్రశ్న.
also read: స్టూడియో వన్ నెట్‌వర్క్ ఛానల్స్
Table of Contents
https://en.wikipedia.org/wiki/Tirumala_Tirupati_Devasthanams
