Congress Crisis భారత రాజకీయాల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ పరిస్థితి ఆసక్తికరంగా మారింది. ఒకవైపు లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాలపై విమర్శలతో రాజకీయ చర్చల్లో నిలుస్తున్నారు. మరోవైపు కొన్ని కీలక రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ తన పూర్వవైభవాన్ని తిరిగి సాధించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది.
ఇటీవల జరిగిన ఉప ఎన్నికల ఫలితాలు ఈ చర్చను మరింత తీవ్రం చేశాయి. అక్టోబర్ 9న ప్రకటించిన ఆరు ఉప ఎన్నికల ఫలితాల్లో కాంగ్రెస్ ఒక్క స్థానాన్ని కూడా గెలుచుకోలేదు. అస్సాంలోని నాగావ్ లోక్‌సభ స్థానాన్ని, పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని రెండు అసెంబ్లీ స్థానాలను బీజేపీ గెలుచుకుంది. తమిళనాడులో రెండు స్థానాలను విజయ్ నేతృత్వంలోని టీవీకే గెలుచుకోగా, పుదుచ్చేరిలో ఎన్ఆర్ కాంగ్రెస్ విజయం సాధించింది.
అయితే కాంగ్రెస్‌కు అసలు విజయాలే లేవని చెప్పడం సరికాదు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ 52 నుంచి 99 స్థానాలకు పెరిగింది. 2026 కేరళ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో 63 స్థానాలు గెలుచుకుని, యూడీఎఫ్ కూటమి అధికారంలోకి రావడంలో కీలకపాత్ర పోషించింది.
మరి కొన్ని ప్రాంతాల్లో కాంగ్రెస్ పుంజుకుంటున్నా, మరికొన్నిచోట్ల ఎందుకు వెనుకబడుతోంది? రాహుల్ గాంధీ నాయకత్వానికి, పార్టీ సంస్థాగత బలానికి మధ్య అంతరం ఉందా? బీజేపీని ఎదుర్కోవడంలో కాంగ్రెస్ ఎదుర్కొంటున్న అసలు సవాళ్లు ఏమిటి?
Congress Crisis: అస్సాంలో కాంగ్రెస్‌కు ఎదురుదెబ్బ.. 9 శాతం లోపే ఓట్లు!
కాంగ్రెస్ ఎదుర్కొంటున్న సమస్యను అర్థం చేసుకోవడానికి అస్సాంలోని నాగావ్ లోక్‌సభ ఉప ఎన్నిక ఒక ఉదాహరణ.
ఈ ఎన్నికలో బీజేపీ అభ్యర్థి దేవాశిష్ శర్మ విజయం సాధించారు. ఏఐయూడీఎఫ్ అభ్యర్థి బద్రుద్దీన్ అజ్మల్ రెండో స్థానంలో నిలవగా, కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి శిబమోని బోరా మూడో స్థానానికి పరిమితమయ్యారు.
కాంగ్రెస్‌కు కేవలం 8.90 శాతం ఓట్లు మాత్రమే లభించాయి. గతంలో కాంగ్రెస్ గెలుచుకున్న ఈ నియోజకవర్గంలో మూడో స్థానానికి పడిపోవడం ఆ పార్టీ స్థానిక సంస్థాగత బలంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.
అయితే ప్రతి ఉప ఎన్నిక ఫలితాన్ని దేశవ్యాప్త ప్రజాభిప్రాయంగా చూడలేం. స్థానిక అభ్యర్థులు, ప్రాంతీయ రాజకీయ సమీకరణాలు, అధికారంలో ఉన్న పార్టీల బలం ఫలితాలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
రాహుల్ గాంధీ ప్రజాదరణ ఓట్లుగా మారుతోందా?
రాహుల్ గాంధీ రాజకీయ ప్రస్థానంలో గత కొన్నేళ్లుగా అనేక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. భారత్ జోడో యాత్ర, భారత్ జోడో న్యాయ యాత్రల ద్వారా దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో పర్యటించారు. నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల, సామాజిక న్యాయం, రాజ్యాంగ పరిరక్షణ వంటి అంశాలను ప్రధానంగా ప్రస్తావించారు.
లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేతగా ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశ్నిస్తున్నారు. అయితే ఒక నాయకుడికి రాజకీయ చర్చల్లో ప్రాధాన్యం పెరగడం, ఆయన పార్టీకి అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికల విజయాలు లభించడం ఒకటి కాదు.
కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా మల్లికార్జున ఖర్గే, లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేతగా రాహుల్ గాంధీ వ్యవహరిస్తున్నారు. పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణం, రాష్ట్ర నాయకత్వం, అభ్యర్థుల ఎంపిక, స్థానిక రాజకీయ సమీకరణాలు అన్నీ ఎన్నికల ఫలితాల్లో పాత్ర పోషిస్తాయి.
రాహుల్ ప్రచారానికి ప్రజల నుంచి లభించే స్పందనను పోలింగ్ కేంద్రాల వద్ద ఓట్లుగా మార్చడంలో పార్టీ యంత్రాంగం ఎంత సమర్థంగా పనిచేస్తోందన్నది కాంగ్రెస్‌పై జరుగుతున్న రాజకీయ విశ్లేషణలో ప్రధాన అంశం.
2009 నుంచి 2024 వరకు కాంగ్రెస్, బీజేపీ ప్రయాణం
గత నాలుగు లోక్‌సభ ఎన్నికల ఫలితాలను పరిశీలిస్తే రెండు పార్టీల బలాబలాల్లో వచ్చిన మార్పులు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
| ఎన్నికల సంవత్సరం | కాంగ్రెస్ సీట్లు | బీజేపీ సీట్లు |
|---|---|---|
| 2009 | 206 | 116 |
| 2014 | 44 | 282 |
| 2019 | 52 | 303 |
| 2024 | 99 | 240 |
మూలం: భారత ఎన్నికల సంఘం గణాంకాల ఆధారంగా ప్రచురితమైన ఎన్నికల విశ్లేషణ.
2009లో కాంగ్రెస్ ఓట్ల వాటా 28.55 శాతం ఉండగా, 2024లో 21.19 శాతంగా నమోదైంది. ఇదే సమయంలో బీజేపీ ఓట్ల వాటా 18.80 శాతం నుంచి 36.56 శాతానికి పెరిగింది.
లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో జాతీయ ఓట్ల వాటా
శాతాల్లో పోలిక: 2009–2024
2024లో కాంగ్రెస్ ఓట్ల వాటా, సీట్లు రెండూ 2019తో పోలిస్తే పెరిగాయి. అదే ఎన్నికల్లో బీజేపీ సొంత మెజారిటీని కోల్పోయినా, ఎన్డీయే కూటమి ద్వారా కేంద్రంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అందువల్ల కాంగ్రెస్ పరిస్థితిని పూర్తిగా పతనమైందని లేదా పూర్తిగా కోలుకుందని రెండు крайాలుగా నిర్వచించడం కష్టం.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా కాంగ్రెస్‌కు అధికారం దూరం
దేశంలో అత్యధిక లోక్‌సభ స్థానాలున్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాజకీయంగా అత్యంత ప్రాధాన్యం కలిగిన రాష్ట్రం. కానీ 1989 తర్వాత కాంగ్రెస్ అక్కడ సొంతంగా ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేకపోయింది.
ప్రాంతీయ పార్టీలైన సమాజ్‌వాది పార్టీ, బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ ఎదుగుదలతో పాటు బీజేపీ బలపడటం ఉత్తరప్రదేశ్ రాజకీయ సమీకరణాలను మార్చింది.
2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో సమాజ్‌వాది పార్టీ 37 స్థానాలు, కాంగ్రెస్ ఆరు స్థానాలు గెలుచుకున్నాయి. ఈ ఫలితాలు కూటమి రాజకీయాలకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తున్నప్పటికీ, రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ సొంత సంస్థాగత బలంపై చర్చ కొనసాగుతోంది.
2027లో జరగాల్సిన ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు కాంగ్రెస్, సమాజ్‌వాది పార్టీతో పాటు అధికార బీజేపీకి కూడా మరో ముఖ్యమైన ఎన్నికల పరీక్షగా నిలవనున్నాయి.
గుజరాత్‌లో కాంగ్రెస్ ఎందుకు వెనుకబడింది?
గుజరాత్‌లో 1995 నుంచి బీజేపీ వరుసగా అధికారంలో కొనసాగుతోంది. కాంగ్రెస్ కేంద్రంలో 2004 నుంచి 2014 వరకు యూపీఏ ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించినప్పటికీ, గుజరాత్‌లో అధికారంలోకి రాలేకపోయింది.
దీర్ఘకాలంగా ప్రతిపక్షంలో ఉండటం, స్థానిక నాయకత్వ మార్పులు, పార్టీ నేతల వలసలు, బీజేపీ సంస్థాగత విస్తరణ వంటి అంశాలు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కాంగ్రెస్ ముందున్న సవాళ్లుగా కనిపిస్తున్నాయి.
అయితే వివిధ రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ వెనుకబాటుకు ఒకే కారణం ఉందని చెప్పలేం. ఉత్తరప్రదేశ్, గుజరాత్, బిహార్, ఒడిశా వంటి రాష్ట్రాల్లో రాజకీయ పోటీ స్వరూపం వేర్వేరుగా ఉంది.
కేరళలో కాంగ్రెస్ విజయం మరో కోణాన్ని చూపుతోంది
కాంగ్రెస్ పరిస్థితిపై చర్చించేటప్పుడు 2026 కేరళ ఎన్నికలను విస్మరించలేం. ఈ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ 63 అసెంబ్లీ స్థానాలను గెలుచుకుంది. కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని యునైటెడ్ డెమోక్రటిక్ ఫ్రంట్ (యూడీఎఫ్) 92 స్థానాలతో అధికారంలోకి వచ్చింది.
కేరళలో సాధించిన విజయం కాంగ్రెస్‌కు కొన్ని రాష్ట్రాల్లో బలమైన సంస్థాగత వ్యవస్థ, కూటమి సమన్వయం ఉన్నప్పుడు పోటీ చేయగల సామర్థ్యం ఉందని చూపుతోంది.
కర్ణాటక, తెలంగాణ, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ల్లోనూ కాంగ్రెస్ అధికారంలో ఉంది. అందువల్ల దేశవ్యాప్తంగా పార్టీ బలహీనత ఒకే స్థాయిలో లేదని ఈ ఫలితాలు సూచిస్తున్నాయి.
తమిళనాడులో విజయ్‌తో కాంగ్రెస్ కొత్త రాజకీయ సమీకరణం
2026 తమిళనాడు అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో నటుడు విజయ్ నేతృత్వంలోని తమిళగ వెట్రి కళగం (TVK) 108 స్థానాలు గెలుచుకుని అధికారంలోకి వచ్చింది. కాంగ్రెస్ ఐదు స్థానాలను గెలుచుకుంది. కాంగ్రెస్ ప్రస్తుతం టీవీకేతో రాజకీయ భాగస్వామ్యాన్ని కొనసాగిస్తోంది. అక్టోబర్ 10న చెన్నైలో ముఖ్యమంత్రి విజయ్‌తో రాహుల్ గాంధీ సమావేశం కూడా ఈ సంబంధానికి ప్రాధాన్యం ఉందని తెలియజేస్తోంది.
రాష్ట్రాలవారీగా వేర్వేరు రాజకీయ భాగస్వామ్యాలు కలిగి ఉండటం కాంగ్రెస్‌కు అవకాశాలతో పాటు సమన్వయ సవాళ్లనూ తీసుకొస్తోంది.
బెంగాల్‌లో ఓడినా కాంగ్రెస్ ఓట్ల వాటా పెరిగింది
ఇటీవల పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని నందిగ్రామ్ ఉప ఎన్నికలో బీజేపీ అభ్యర్థి హసీరాణి రథ్ 1,64,427 ఓట్లు సాధించి గెలిచారు. కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి మిలన్ ప్రధాన్ 41,674 ఓట్లతో రెండో స్థానంలో నిలిచారు.
ఈ ఎన్నికలో కాంగ్రెస్ 19.25 శాతం ఓట్ల వాటా సాధించింది. గత అసెంబ్లీ ఎన్నికతో పోలిస్తే ఆ పార్టీ ఓట్ల వాటా గణనీయంగా పెరిగింది. అయితే గెలిచిన బీజేపీ అభ్యర్థితో పోలిస్తే ఓట్ల అంతరం భారీగానే ఉంది.
దీనినిబట్టి ఒక ఉప ఎన్నికలో ఓటమి ఎదురైనప్పటికీ, ఆ పార్టీకి గతంతో పోలిస్తే ఓట్ల వాటా పెరిగే అవకాశముందని తెలుస్తోంది. ఫలితాలను విశ్లేషించేటప్పుడు గెలుపోటములతో పాటు ఓట్ల వాటాను కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరాన్ని ఇది గుర్తుచేస్తోంది.
సంస్థాగతంగా కాంగ్రెస్ ముందున్న సవాళ్లు
2022లో రాజస్థాన్‌లోని ఉదయ్‌పూర్‌లో నిర్వహించిన చింతన్ శిబిర్‌లో కాంగ్రెస్ పలు సంస్థాగత సంస్కరణలను ప్రకటించింది. పార్టీ వివిధ స్థాయిల్లో 50 ఏళ్లలోపు వారికి 50 శాతం ప్రాతినిధ్యం, మహిళలు, దళితులు, ఆదివాసీలు, వెనుకబడిన వర్గాలు, మైనారిటీలకు అవకాశాలు కల్పించడం వంటి నిర్ణయాలను ప్రకటించింది. ఒక వ్యక్తికి ఒకే పదవి, ఒక కుటుంబానికి ఒకే టికెట్ వంటి సూత్రాలనూ ప్రతిపాదించింది.
కానీ ఆ నిర్ణయాల అమలు అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఏ మేరకు జరిగింది? కొత్త నాయకత్వం ఎంతవరకు ఎదిగింది? జిల్లా, మండల, బూత్ స్థాయి వ్యవస్థలు ఎలా పనిచేస్తున్నాయి? అనే అంశాలపై సమగ్ర సమీక్షకు ప్రాధాన్యం ఉంది.
ఎన్నికల విజయానికి జాతీయ స్థాయి ప్రచారం ఒక్కటే కాకుండా స్థానిక అభ్యర్థుల విశ్వసనీయత, గ్రామస్థాయి కార్యకర్తల సమన్వయం, ప్రాంతీయ సమస్యలపై స్పందన కూడా ముఖ్యమైనవి.
బీజేపీ సంస్థాగత బలానికి కారణాలేమిటి?
2014 నుంచి బీజేపీ దేశవ్యాప్తంగా తన రాజకీయ పరిధిని విస్తరించింది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వం, రాష్ట్రాలవారీగా రాజకీయ వ్యూహాలు, కూటమి భాగస్వామ్యాలు, పార్టీ కార్యకర్తల వ్యవస్థ ఆ విస్తరణలో భాగమయ్యాయి.
ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌తో ఉన్న చారిత్రక, భావజాల సంబంధాలు కూడా బీజేపీకి ప్రత్యేకమైన సంస్థాగత నేపథ్యాన్ని కల్పిస్తున్నాయి.
అయితే బీజేపీకి ప్రతి ఎన్నికలోనూ విజయం దక్కడం లేదు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో 2019తో పోలిస్తే ఆ పార్టీ సీట్లు 303 నుంచి 240కి తగ్గాయి. వివిధ రాష్ట్రాల్లో ఇతర పార్టీలు అధికారంలోకి వచ్చిన సందర్భాలూ ఉన్నాయి.
కాబట్టి ఏ పార్టీ విజయం శాశ్వతమని, మరొక పార్టీ ఓటమి తప్పనిసరి అని ఎన్నికల చరిత్ర ఆధారంగా చెప్పలేం.
ఎన్నికల సంఘంపై ఆరోపణలు.. కాంగ్రెస్ పోరాటం
ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR), ఎన్నికల నిర్వహణ, ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత వంటి అంశాలపై కాంగ్రెస్ సహా పలు ప్రతిపక్షాలు ఆందోళనలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా చేయాలంటూ ఆందోళనలు కూడా జరిగాయి. అయితే ఓటర్ల జాబితాల సవరణలో అక్రమాలు జరిగాయన్న ఆరోపణలను బీజేపీ, ఎన్నికల సంఘం తిరస్కరించాయి.
ఈ వివాదాలపై రాజకీయ, న్యాయపరమైన చర్చ ఒక అంశమైతే, ఎన్నికల్లో పార్టీల పనితీరు మరో అంశం. రెండింటినీ విడివిడిగా పరిశీలించినప్పుడే స్పష్టమైన అంచనాకు రావచ్చు.
2027 ఎన్నికలు.. కాంగ్రెస్‌కు మరో పరీక్ష
2027లో ఉత్తరప్రదేశ్, పంజాబ్, ఉత్తరాఖండ్, గోవా, మణిపూర్ వంటి రాష్ట్రాల్లో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరగాల్సి ఉంది. ఈ రాష్ట్రాల్లో ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలన్నీ తమ బలాన్ని పరీక్షించుకోనున్నాయి. కాంగ్రెస్‌కు ఈ ఎన్నికలు రాష్ట్రాలవారీగా తన రాజకీయ స్థితిని అంచనా వేసుకునే అవకాశాన్ని కల్పిస్తాయి. బీజేపీ, ఆప్, సమాజ్‌వాది పార్టీ, ఇతర ప్రాంతీయ పార్టీలకూ ఇవి కీలక పోటీలు.
2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల ముందు జరిగే రాష్ట్రాల ఎన్నికలు జాతీయ రాజకీయాల్లో కూటముల సంబంధాలను, పార్టీల ప్రాధాన్యతలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. అయితే వాటి ఫలితాలను ఇప్పుడే నిర్ణయించడం సాధ్యం కాదు.
రాహుల్ గాంధీ ముందున్న అసలు రాజకీయ ప్రశ్న ఏమిటి?
రాహుల్ గాంధీ రాజకీయ నాయకత్వంపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొందరు ఆయన ప్రజాసమస్యలను జాతీయ స్థాయిలో ప్రస్తావించగలుగుతున్నారని భావిస్తే, మరికొందరు పార్టీని సంస్థాగతంగా విస్తరించడంలో మరింత ఫలితాలు చూపాల్సి ఉందని విశ్లేషిస్తున్నారు.
అయితే కాంగ్రెస్ ఎన్నికల ఫలితాలకు రాహుల్ గాంధీ ఒక్కరినే కారణంగా చూపడం పూర్తి విశ్లేషణ కాదు. పార్టీ అధ్యక్షుడు, రాష్ట్ర నాయకత్వాలు, కూటమి భాగస్వాములు, స్థానిక పరిస్థితులు అన్నీ ప్రభావం చూపుతాయి.
రాహుల్ గాంధీ చుట్టూ జరిగే రాజకీయ చర్చ కాంగ్రెస్ ఓట్లుగా ఎంతవరకు మారుతోంది? ఒక రాష్ట్రంలో సాధించిన విజయాన్ని మరో రాష్ట్రంలో ఎందుకు పునరావృతం చేయలేకపోతోంది? అన్న ప్రశ్నలే ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్ ఎన్నికల పనితీరుపై జరుగుతున్న చర్చకు కేంద్రబిందువులు.
2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలు, 2026 కేరళ అసెంబ్లీ విజయం ఒక కోణాన్ని చూపుతుంటే, తాజాగా జరిగిన ఉప ఎన్నికల ఫలితాలు మరో కోణాన్ని చూపిస్తున్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా కాంగ్రెస్ స్థితిని అర్థం చేసుకోవాలంటే ఈ రెండు వాస్తవాలనూ కలిపి చూడాల్సిందే.
also read: గాంధీకి ముందు నోట్లపై ఎవరి బొమ్మ?తెలియని కరెన్సీ చరిత్ర ఇదే!
