Hyderabad Place Names Meaning:
Hyderabad Place Names Meaning: హైదరాబాద్‌, సికింద్రాబాద్‌లోని ఈ ప్రాంతాలకు పేర్లు ఎలా వచ్చాయంటే.. కొన్ని పేర్లు నిజాం కాలం నాటి అధికారులు, పాలకులు లేదా ప్రముఖ వ్యక్తుల నుంచి వచ్చాయి. మరికొన్ని స్థానిక భౌగోళిక లక్షణాలు, చారిత్రక కట్టడాలు, మతపరమైన ప్రదేశాలు, పాత గ్రామాల పేర్ల నుంచి ఏర్పడ్డాయి. అయితే ప్రతి ప్రాంతం పేరు వెనుక ఉన్న కథకు ఒకే స్థాయిలో చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. కాబట్టి నిర్ధారిత చరిత్రను, ప్రచారంలో ఉన్న కథనాలను వేర్వేరుగా చూడాలి.
1. చార్మినార్‌.. నాలుగు మినార్లతో వచ్చిన పేరు
చార్మినార్‌ అనే పేరులోనే దాని ప్రత్యేకత ఉంది. ‘చార్‌’ అంటే నాలుగు, ‘మినార్‌’ అంటే స్తంభం లేదా మినార్‌. నాలుగు మినార్లతో నిర్మించిన ఈ చారిత్రక కట్టడాన్ని 1591లో కుతుబ్‌షాహీ పాలకుడు మహమ్మద్‌ కులీ కుతుబ్‌షా నిర్మించాడు. ప్లేగు వ్యాధి తగ్గిన సందర్భంగా దీనిని నిర్మించారనే ప్రసిద్ధ కథనం ఉంది. అయితే కట్టడం నిర్మాణానికి సంబంధించిన అసలు కారణంపై చారిత్రక చర్చలు కూడా ఉన్నాయి.
2. పత్తర్‌ఘట్టి.. రాళ్లతో ముడిపడిన పేరు
పత్తర్‌ఘట్టి అనే పేరులోని ‘పత్తర్‌’ ఉర్దూలో రాయిని సూచిస్తుంది. ఈ ప్రాంతం గ్రానైట్‌ రాళ్లతో ముడిపడిన భౌగోళిక స్వరూపం కారణంగా ఈ పేరు వచ్చిందనే వివరణ ప్రచారంలో ఉంది. ప్రస్తుతం పత్తర్‌ఘట్టి పాత హైదరాబాద్‌లోని ముఖ్యమైన వాణిజ్య ప్రాంతాల్లో ఒకటి. అయితే పేరుకు సంబంధించిన వివరణను స్థానిక చరిత్ర ఆధారాలతో మరింత పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
3. మొఘల్‌పురా.. మొఘల్‌ సైన్యంతో సంబంధం
మొఘల్‌పురా పేరు మొఘల్‌ సామ్రాజ్య చరిత్రతో ముడిపడి ఉందని చెబుతారు. ఔరంగజేబు సైన్యం గోల్కొండ కోటను స్వాధీనం చేసుకునే ముందు ఈ ప్రాంతంలో శిబిరం వేసిందని ఒక చారిత్రక కథనం ఉంది. ఈ కారణంగానే ‘మొఘల్‌పురా’ అనే పేరు స్థిరపడిందని పేర్కొంటారు. ఈ ప్రాంతం పాత హైదరాబాద్‌లోని పురాతన నివాస ప్రాంతాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.
4. మలక్‌పేట.. మాలిక్‌ యాకూబ్‌ పేరు నుంచి?
మలక్‌పేట పేరుకు సంబంధించి చారిత్రక వివరణ ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. గోల్కొండ పాలకుడు అబ్దుల్లా కుతుబ్‌షా సేవకుడైన మాలిక్‌ యాకూబ్‌కు ఈ ప్రాంతం జాగీర్‌గా ఇచ్చారని, ఆయన ఇక్కడ నివసించడంతో ఈ పేరు వచ్చిందని ఒక చారిత్రక వివరణ చెబుతోంది. ‘పేట’ అనే పదం మార్కెట్‌ లేదా నివాస ప్రాంతాన్ని సూచించే పేర్లలో కనిపిస్తుంది.
5. బార్కాస్‌.. నిజాం సైనిక శిబిరాల గుర్తు
బార్కాస్‌ పేరు వెనుక ఉన్న కథ ప్రత్యేకమైనది. ఇది ఆంగ్లంలోని ‘Barracks’ అనే పదం నుంచి వచ్చిందని విస్తృతంగా భావిస్తారు. నిజాం సైన్యంలో పనిచేసిన అరబ్‌, ముఖ్యంగా యెమెన్‌ ప్రాంతానికి చెందిన సైనికులు ఈ ప్రాంతంలో నివసించేవారు. వారి కోసం ఏర్పాటు చేసిన సైనిక శిబిరాల కారణంగా ‘బార్కాస్‌’ అనే పేరు స్థిరపడినట్లు పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. అందుకే ఈ ప్రాంతానికి ‘లిటిల్‌ అరేబియా’ అనే గుర్తింపు కూడా ఉంది.
6. టోలిచౌకి.. ‘టోలి’, ‘చౌకి’ పదాల కలయిక
టోలిచౌకి పేరు ఉర్దూ పదాల నుంచి వచ్చిందని ఒక వివరణ ఉంది. ‘టోలి’ అంటే బృందం లేదా దళం, ‘చౌకి’ అంటే కాపలా స్థావరం లేదా చెక్‌పోస్టు. ఈ రెండు పదాలు కలసి ‘టోలిచౌకి’గా మారాయని చెబుతారు. అయితే ఈ పేరుకు సంబంధించిన చారిత్రక నేపథ్యాన్ని పూర్తిగా నిర్ధారించే ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. నేడు ఈ ప్రాంతం రెస్టారెంట్లు, నివాస సముదాయాలు, నగరంలోని ఐటీ కారిడార్‌కు సమీపంలో ఉండటంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
7. యాకుత్‌పురా.. రత్నాన్ని సూచించే పేరు
యాకుత్‌పురా అనే పేరులోని ‘యాకుత్‌’ అనే పదానికి పర్షియన్‌ భాషలో రూబీ లేదా కెంపు అనే అర్థం ఉంది. ఈ పేరును నిజాం కాలంతో అనుసంధానించే వివరణలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ ప్రాంతానికి పేరు పెట్టిన వ్యక్తి లేదా సందర్భం గురించి లభించే కథనాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. యాకుత్‌పురా పాతబస్తీలోని ముఖ్యమైన నివాస ప్రాంతాల్లో ఒకటి.
8. మౌలాలి.. హజ్రత్‌ అలీతో ముడిపడిన క్షేత్రం
సికింద్రాబాద్‌ సమీపంలోని మౌలాలి ప్రాంతం పేరుకు ప్రసిద్ధ దర్గాతో సంబంధం ఉంది. 1578 ప్రాంతంలో కుతుబ్‌షాహీ పాలన సమయంలో హజ్రత్‌ అలీకి సంబంధించిన ఆధ్యాత్మిక దర్శనం గురించి ఒక కథనం ప్రచారంలోకి వచ్చింది. అనంతరం కొండపై దర్గా నిర్మించడంతో ఆ ప్రాంతానికి ‘మౌలాలి’ అనే పేరు స్థిరపడినట్లు చారిత్రక వృత్తాంతాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ కథనంలోని కొన్ని అంశాలు విశ్వాస సంప్రదాయానికి చెందినవిగా చూడాలి.
9. మెహదీపట్నం.. మెహదీ నవాజ్‌ జంగ్‌ పేరు
మెహదీపట్నం పేరు నిజాం పాలనలో ప్రముఖ అధికారిగా పనిచేసిన మెహదీ నవాజ్‌ జంగ్‌తో ముడిపడి ఉంది. ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి పేరుతో ప్రాంతం గుర్తింపు పొందిన ఉదాహరణగా దీనిని పేర్కొంటారు. ప్రస్తుతం పశ్చిమ హైదరాబాద్‌లోని ప్రధాన రవాణా, వాణిజ్య కేంద్రాల్లో మెహదీపట్నం ఒకటి.
10. అసిఫ్‌నగర్‌.. అసఫ్‌జాహీ వంశం గుర్తు
అసిఫ్‌నగర్‌ పేరు హైదరాబాద్‌ను పాలించిన అసఫ్‌జాహీ వంశంతో ముడిపడి ఉంది. నిజాం పాలకుల చరిత్రలో ‘అసఫ్‌ జా’ అనే బిరుదుకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ వంశం ప్రభావం హైదరాబాద్‌లోని పలు ప్రాంతాల పేర్లలో కనిపిస్తుంది. అయితే ఈ పేరుకు సంబంధించిన నిర్దిష్ట ఘటనపై అన్ని వివరాలూ ఒకే విధంగా నమోదు కాలేదు.
11. మొఘల్‌పురా, షాలిబండ, గుల్జార్‌ హౌజ్.. పాతబస్తీ పేర్లలోనూ చరిత్ర
- షాలిబండ: పాత హైదరాబాద్‌లోని పురాతన ప్రాంతాల్లో ఒకటి. ఇక్కడ సైనిక వ్యవస్థలు, ప్రముఖ కుటుంబాలు నివసించిన చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. పేరుకు ఖచ్చితమైన అర్థంపై నిర్ధారిత ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి.
- గుల్జార్‌ హౌజ్: చార్మినార్‌ సమీపంలోని చారిత్రక ఫౌంటెన్‌, జలాశయ ప్రాంతంతో ముడిపడిన పేరు. ‘హౌజ్’ అనే పదం నీటి కొలను లేదా జలాశయాన్ని సూచిస్తుంది.
- హుస్సేనీ ఆలం: ఈ పేరు మతపరమైన సంప్రదాయాలు, హుస్సేన్‌ పేరుతో ముడిపడిన గుర్తింపును ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ ప్రాంతం పాత హైదరాబాద్‌ చరిత్రలో భాగం.
హైదరాబాద్‌లోని ప్రాంతాల పేర్లకు వ్యక్తులు, భవనాలు, మార్కెట్లు, తోటలు, నీటి వనరులు, స్థానిక భాషల ప్రభావం వంటి అనేక కారణాలు ఉన్నాయని చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు. కొన్ని పేర్లకు స్పష్టమైన ఆధారాలు లభిస్తే, మరికొన్ని పేర్ల విషయంలో భిన్నమైన వివరణలు ఉన్నాయి.
12. ఈ పేర్లు చెప్పే అసలు విషయం ఏమిటి?
హైదరాబాద్‌ చరిత్ర ఒక్క రాజవంశానికో, ఒక్క మతానికో పరిమితం కాదు. కుతుబ్‌షాహీలు, మొఘలులు, నిజాంల పాలనతో పాటు తెలుగు, దక్కనీ ఉర్దూ, పర్షియన్‌, అరబిక్‌ భాషలు, స్థానిక వృత్తులు, ప్రజల జీవనశైలి నగరంపై ప్రభావం చూపాయి. అందుకే ఇక్కడి ప్రాంతాల పేర్లలో భిన్నమైన సంస్కృతుల ముద్ర కనిపిస్తుంది.
13. రాణిగంజ్‌.. రాణి విక్టోరియా పేరు మీద వచ్చిన ప్రాంతమా?
సికింద్రాబాద్‌లోని రాణిగంజ్‌ (Ranigunj) పేరు వెనుక బ్రిటిష్‌ పాలన కాలం నాటి చరిత్ర ఉంది. ఈ పేరు రాణి విక్టోరియాను గౌరవిస్తూ ఏర్పాటు చేసిన ధాన్యం మార్కెట్‌ లేదా ‘క్వీన్స్‌ మార్కెట్‌’తో ముడిపడి ఉంది. 1877లో ఢిల్లీ దర్బార్‌ సందర్భంగా రాణి విక్టోరియాకు సంబంధించిన జ్ఞాపకార్థంగా ఇక్కడి మార్కెట్‌ ప్రవేశ ద్వారం నిర్మించినట్లు చారిత్రక కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.
‘గంజ్‌’ అంటే మార్కెట్‌ లేదా వాణిజ్య కేంద్రం. అందువల్ల రాణిగంజ్‌ పేరుకు ‘రాణి మార్కెట్‌’ అనే అర్థం వస్తుంది. ఒకప్పుడు ధాన్యం వ్యాపారానికి ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ ప్రాంతం, ప్రస్తుతం హార్డ్‌వేర్‌, ఆటోమొబైల్‌ విడిభాగాల వ్యాపారాలకు కూడా పేరుపొందింది.
14. లక్డీకాపూల్‌.. ఒక చెక్క వంతెన పేరు!
హైదరాబాద్‌లోని లక్డీకాపూల్‌ (Lakdikapul) పేరు హిందీ, ఉర్దూ పదాల నుంచి వచ్చింది. ‘లక్డీ’ అంటే చెక్క, ‘పూల్‌’ అంటే వంతెన. అంటే ‘చెక్క వంతెన’ అని అర్థం.
రైల్వే లైన్‌ మీదుగా ప్రజలు రాకపోకలు సాగించేందుకు ఇక్కడ ఒక చెక్కతో నిర్మించిన వంతెన ఉండేదని చారిత్రక కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఆ వంతెనకు వచ్చిన పేరే క్రమంగా ఈ ప్రాంతానికి స్థిరపడింది. కాలక్రమంలో వంతెన రూపం మారిపోయినా, పేరు మాత్రం అలాగే కొనసాగింది.
ఈ పేర్లు ఒక ప్రాంతంలో ప్రస్తుతం నివసించే ప్రజల మతాన్ని తప్పనిసరిగా సూచించవు. అవి ప్రధానంగా ఆ ప్రాంతపు చరిత్ర, భౌగోళిక స్వరూపం, గతంలో అక్కడ జరిగిన సంఘటనలను గుర్తుచేసే ఆనవాళ్లు.
15. మోజమ్‌జాహీ మార్కెట్‌.. నిజాం యువరాజు పేరు మీద వచ్చిన మార్కెట్‌!
హైదరాబాద్‌లోని మోజమ్‌జాహీ మార్కెట్‌ (Mozamjahi Market) పేరు వెనుక నిజాం పాలన కాలం నాటి చరిత్ర ఉంది. ఈ మార్కెట్‌కు నిజాం రాజవంశానికి చెందిన యువరాజు మోజమ్‌ జా బహదూర్‌ పేరు పెట్టారు. ఆయన ఏడో నిజాం మీర్‌ ఉస్మాన్‌ అలీ ఖాన్‌ కుమారుడు.
ఈ మార్కెట్‌ను 1930లలో నిర్మించారు. అప్పటి హైదరాబాద్‌ నగర అభివృద్ధిలో భాగంగా ఏర్పాటైన ఈ కట్టడం, ప్రత్యేకమైన గ్రానైట్‌ నిర్మాణ శైలి, గుండ్రటి ఆకృతి, మధ్యలో ఉన్న గడియారపు టవర్‌తో గుర్తింపు పొందింది.
1933–1935 మధ్య నిర్మించిన ఈ మార్కెట్‌ అప్పట్లో పండ్లు, కూరగాయలు, ఇతర నిత్యావసర వస్తువుల విక్రయానికి కీలక కేంద్రంగా ఉండేది. దీని నిర్మాణానికి అప్పట్లో నాలుగు లక్షల రూపాయలు ఖర్చయినట్లు చారిత్రక రికార్డులు పేర్కొంటున్నాయి.
16. నిజాంపేట్‌.. ఈ పేరు ఎలా వచ్చింది?
నిజాంపేట్‌ విషయంలోనూ పేరు నిజాం కాలంతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు.
17. గచ్చిబౌలి అంటే
గచ్చిబౌలి అంటే సున్నపు ప్లాస్టర్‌తో నిర్మించిన మెట్ల బావి ఉన్న ప్రాంతం అని అర్థం. నిజాం కాలంలో నీటి అవసరాల కోసం ఇలాంటి బావులు కీలకంగా ఉండేవి. గచ్చిబౌలిలోనూ ఒక పురాతన మెట్ల బావి ఉండేది; దాని పేరే క్రమంగా ఆ ప్రాంతం పేరుగా మారింది.
ప్రస్తుతం గచ్చిబౌలి హైదరాబాద్‌లో ప్రముఖ ఐటీ, వ్యాపార కేంద్రంగా ఎదిగింది. కానీ దాని పేరు వెనుక ఉన్నది ఆధునిక ఐటీ చరిత్ర కాదు—ఒకప్పుడు ప్రజల దాహాన్ని తీర్చిన పాత నీటి వనరు!
18. మదీనాగూడ.. మదీనా పేరుతో ఏర్పడిన ప్రాంతమా?
హైదరాబాద్‌ వాయవ్య ప్రాంతంలో మియాపూర్‌, చందానగర్‌, హఫీజ్‌పేట్‌ సమీపంలో ఉన్న మదీనాగూడ (Madinaguda లేదా Madeenaguda) ఒకప్పుడు గ్రామీణ ప్రాంతంగా ఉండేది. ఐటీ రంగం విస్తరించడంతో ఇది వేగంగా అభివృద్ధి చెందిన నివాస, వాణిజ్య ప్రాంతంగా మారింది. ఈ పేరు రెండు భాగాలుగా కనిపిస్తుంది: ‘మదీనా’ + ‘గూడ’. ‘గూడ’ అనేది తెలుగులో పల్లె లేదా నివాస సమూహాన్ని సూచించే పదం. ‘మదీనా’ అనేది ఇస్లామీయ చరిత్రలో ప్రముఖమైన నగరం పేరు.
అందువల్ల “మదీనా నగరానికి చెందినవారు ఇక్కడ నివసించడం వల్లే ఈ పేరు వచ్చింది” అని నిర్ధారితంగా చెప్పడం సరికాదు. పేరులోని పదాల ఆధారంగా అర్థాన్ని వివరించవచ్చు.
19. బేగంపేట్‌.. నిజాం కుమార్తెకు ఇచ్చిన భూమి నుంచి వచ్చిన పేరు!
హైదరాబాద్‌లోని బేగంపేట్‌ (Begumpet) పేరు వెనుక నిజాం రాజవంశానికి చెందిన ఓ బేగం కథ ఉంది. చారిత్రక కథనాల ప్రకారం, బషీర్‌ ఉన్నిసా బేగం (Basheer Unnisa Begum)కు ఈ ప్రాంతం వివాహ సమయంలో కట్నంలో భాగంగా లభించింది. ఆమె సికందర్‌ జా (మూడో నిజాం) కుమార్తె అని కొన్ని వృత్తాంతాలు పేర్కొంటుండగా, ఇతర కథనాల్లో ఆమెను ఆరో నిజాం కుమార్తెగా పేర్కొన్నారు. ఈ వివరాల్లో వ్యత్యాసం ఉన్నప్పటికీ, ఆమె పేరుతోనే ఈ ప్రాంతానికి బేగంపేట్‌ అనే పేరు వచ్చిందనే వివరణ విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉంది.
‘బేగం’ అనేది రాజకుటుంబానికి చెందిన మహిళలకు ఉపయోగించే గౌరవపదం. ‘పేట్‌’ అనేది ప్రాంతం లేదా నివాస స్థలాన్ని సూచించే పదంగా పేర్లలో కనిపిస్తుంది. ఇలా బేగం పేరు నుంచి బేగంపేట్‌ అనే పేరు ఏర్పడిందని చెబుతారు.
ఒకప్పుడు హైదరాబాద్‌, సికింద్రాబాద్‌ మధ్య ఉన్న చిన్న ప్రాంతంగా ఉన్న బేగంపేట్‌.. కాలక్రమంలో నివాస, వాణిజ్య, రవాణా కేంద్రంగా ఎదిగింది. ఇక్కడి పాత విమానాశ్రయం కూడా ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొచ్చింది.
17. హఫీజ్‌పేట్‌.. హఫీజ్‌ అనే వ్యక్తి పేరు నుంచే వచ్చిందా?
హైదరాబాద్‌ వాయవ్య ప్రాంతంలో మియాపూర్‌, కూకట్‌పల్లి, మాదాపూర్‌ సమీపంలో ఉన్న హఫీజ్‌పేట్‌ (Hafeezpet) ఒకప్పుడు గ్రామీణ ప్రాంతంగా ఉండేది. ‘హఫీజ్‌’ అనేది అరబిక్‌ మూలం కలిగిన పేరు. సాధారణంగా జ్ఞాపకంలో ఉంచేవాడు లేదా సంరక్షకుడు అనే అర్థాలు ఉన్నాయి. ‘పేట్‌’ అనేది ప్రాంతం లేదా నివాస స్థలాన్ని సూచించే పదంగా భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల పేర్లలో కనిపిస్తుంది.
అయితే హఫీజ్‌పేట్‌కు ఏ హఫీజ్‌ అనే వ్యక్తి పేరు పెట్టారు, లేదా ఏ చారిత్రక సంఘటనతో ఈ పేరు ఏర్పడింది అనే విషయాన్ని నిర్ధారించే విశ్వసనీయ ఆధారం లభించలేదు. కాబట్టి పేరు ఆధారంగా మాత్రమే ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తితో అనుసంధానించడం సరికాదు.
18. జాంబాగ్
ఉర్దూ, పర్షియన్‌ భాషల్లో ‘బాగ్’ అంటే తోట. జాంబాగ్ అనే పేరు ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న జామ తోటకు సంబంధించినదిగా చారిత్రక కథనాల్లో వివరించారు. హైదరాబాద్‌లో ఒకప్పుడు అనేక తోటలు ఉండేవి. వాటి పేర్లు ప్రాంతాల పేర్లుగా మారాయి
19. లాల్ దర్వాజా అంటే ఎర్రటి ద్వారం.
ఉర్దూలో ‘లాల్’ అంటే ఎరుపు, ‘దర్వాజా’ అంటే తలుపు లేదా ద్వారం. నిజాం కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న పెద్ద ఎర్రటి ద్వారం కారణంగా లాల్ దర్వాజా అనే పేరు స్థిరపడినట్లు చారిత్రక కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతానికి 1907 నాటి చారిత్రక ప్రస్తావన కూడా ఉంది.
20. లల్లాగూడ
లల్లాగూడ పేరుకు సంబంధించి ప్రచారంలో ఉన్న వివరణ ప్రకారం, నిజాం పాలనలోని ఒక రాజభవన నిర్మాణంతో సంబంధం ఉన్న లల్లా అనే వాస్తుశిల్పి పేరు నుంచి ఈ ప్రాంతానికి పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. బీబీ సాహెబా కోసం నిర్మించిన భవనానికి ఆయన రూపకల్పన చేశారనే కథనం స్థానిక చరిత్రకు సంబంధించిన వివరణల్లో కనిపిస్తుంది
21. పహాడీ షరీఫ్ (Pahadi Shareef)
ఈ పేరు వెనుక భౌగోళిక లక్షణం, ఆధ్యాత్మిక చరిత్ర రెండూ కనిపిస్తాయి.
- పహాడీ: కొండకు సంబంధించినది అనే అర్థం వచ్చే ఉర్దూ పదం.
- షరీఫ్: పవిత్రమైన లేదా గౌరవనీయమైన అనే అర్థం వచ్చే పదం.
కొండపై ఉన్న సూఫీ దర్గాతో ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు వచ్చింది. ఇక్కడి దర్గా బాబా షరఫుద్దీన్‌తో ముడిపడి ఉంది. ఆయన బాగ్దాద్‌ నుంచి దక్కన్‌కు వచ్చి ఈ కొండపై ప్రార్థనలు, ఏకాంత సాధన చేశారనే సంప్రదాయ కథనం ఉంది.
22. మూసారాంబాగ్ (Moosarambagh)
ఈ ప్రాంతం పేరు ఫ్రెంచ్ సైనికాధికారి మోన్సియర్ రేమండ్‌తో ముడిపడి ఉంది.
18వ శతాబ్దంలో నిజాం పాలకుల సైన్యంలో పనిచేసిన ఫ్రెంచ్ సైనికాధికారి మోన్సియర్ రేమండ్ ఈ ప్రాంతంలో నివసించేవారని చారిత్రక కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఆ సమయంలో ఇక్కడ పచ్చని తోటలు ఉండేవి. ‘బాగ్’ అంటే తోట. రేమండ్ పేరుతో పాటు తోట అనే అర్థం కలిసిన రూపంగా మూసారాంబాగ్ పేరు ప్రచారంలోకి వచ్చిందని వివరించారు.
23. లంగర్ హౌజ్ (Langar Houz)
లంగర్ హౌజ్ పేరు వెనుక దక్కన్‌ పాలకుల కాలం నాటి సైనిక, రాజకుటుంబ సంప్రదాయాలకు సంబంధం ఉండవచ్చని భావిస్తారు.
- లంగర్: ఉచితంగా ఆహారం అందించే వంటశాల లేదా సామూహిక భోజన ఏర్పాటును సూచించే పదం.
- హౌజ్: నీటి కొలను లేదా జలాశయాన్ని సూచించే పదం.
అయితే ఈ రెండు పదాల అర్థాలు తెలిసినంత మాత్రాన, హైదరాబాద్‌లోని లంగర్ హౌజ్‌కు ఈ పేరు ఎలా వచ్చిందో నిర్ధారించలేం. ఈ ప్రాంతానికి పేరు పెట్టిన అసలు నిర్మాణం లేదా సంఘటనను నిర్ధారించే ఆధారం నాకు లభించలేదు.
24. కుత్బుల్లాపూర్ (Quthbullapur)
కుత్బుల్లాపూర్ ప్రస్తుతం మేడ్చల్‌–మల్కాజిగిరి జిల్లాలోని ప్రముఖ ప్రాంతం. ఇది కుత్బుల్లాపూర్ నియోజకవర్గంతో కూడా గుర్తింపు పొందింది.
ఈ పేరులోని ‘కుతుబ్’ భాగం కుతుబ్‌షాహీ పాలకులను గుర్తుకు తెచ్చినా, ఆ రాజవంశం పేరు నుంచే ఈ ప్రాంతం పేరు వచ్చిందని నిర్ధారించే ఆధారం నాకు లభించలేదు. పేరులోని ‘పూర్’ సాధారణంగా నివాస ప్రాంతం లేదా పట్టణాన్ని సూచిస్తుంది. కానీ మొత్తం పేరుకు సంబంధించిన ఖచ్చితమైన మూలాన్ని మరింత పరిశోధనతోనే నిర్ధారించాలి.
25. హయత్‌నగర్ (Hayathnagar)
హయత్‌నగర్ పేరు హయత్ బక్షీ బేగంతో ముడిపడి ఉంది.
హయత్ బక్షీ బేగం గోల్కొండ కుతుబ్‌షాహీ రాజవంశానికి చెందిన ప్రముఖ మహిళ. ఆమె హైదరాబాద్‌ చరిత్రలో రాజకీయంగా, సామాజికంగా కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ ప్రాంతంలో ఆమె ఒక మసీదు, ప్రయాణికుల విశ్రాంతి కేంద్రం (సరాయి) నిర్మించినట్లు చారిత్రక కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఆమె పేరుతోనే హయత్‌నగర్ పేరు ఏర్పడినట్లు వివరించారు.
‘హయత్’ అంటే జీవితం; ‘బక్షీ’ అంటే ప్రసాదించేవారు అనే అర్థం ఉంది. అందుకే హయత్ బక్షీ బేగం పేరుకు ప్రత్యేకమైన అర్థం కూడా ఉంది.
also read: స్టూడియో వన్ నెట్‌వర్క్ ఛానల్స్
1 comment