Akhanda Bharat: నిజంగా 24 దేశాలుగా విడిపోయిందా? చరిత్ర ఏమి చెబుతోంది?
హిమాలయాల నుంచి హిందూ మహాసముద్రం వరకు, Afghanistan నుంచి Southeast Asia వరకు ఒకప్పుడు ఒకే దేశం ఉండేదా? ఆ మహా భూభాగమే తర్వాత 24 దేశాలుగా విడిపోయిందా? సోషల్ మీడియాలో తరచూ కనిపించే “అఖండ భారత్ 24 దేశాలుగా విడిపోయింది” అనే వాదన ఆసక్తికరంగా ఉన్నప్పటికీ, చారిత్రకంగా దీనిని అదే రూపంలో నిర్ధారించడం సాధ్యం కాదు.
ఇక్కడ రెండు వేర్వేరు అంశాలను అర్థం చేసుకోవాలి.
ఒకటి — వివిధ కాలాల్లో భారత ఉపఖండంలోని పెద్ద ప్రాంతాలను పాలించిన సామ్రాజ్యాలు.
రెండవది — భారతీయ మతాలు, సంస్కృతం, రామాయణం, బౌద్ధం, హిందూ దేవాలయ సంప్రదాయాలు ప్రభావితం చేసిన విస్తృత Asian cultural sphere. ఈ రెండింటినీ కలిపి ఒకే రాజకీయ “అఖండ భారత్”గా చూపించడం చారిత్రకంగా సరైన పద్ధతి కాదు.
Akhanda Bharat అంటే ఏమిటి?
“అఖండ భారత్” అనే పదాన్ని నేటి రాజకీయ మ్యాప్‌లా ప్రాచీన కాలానికి నేరుగా అన్వయించడం కష్టం. ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాల్లో జంబూద్వీపం, భారతవర్షం వంటి భౌగోళిక–పౌరాణిక భావనలు కనిపిస్తాయి. కానీ అవి నేటి దేశ సరిహద్దులతో కూడిన ఒకే కేంద్రీకృత దేశాన్ని సూచించవు. చరిత్రలో మౌర్యులు, గుప్తులు, కుషాణులు, చోళులు వంటి సామ్రాజ్యాలు తమ తమ కాలాల్లో విస్తారమైన ప్రాంతాలను పాలించాయి. అయితే ఈ సామ్రాజ్యాల సరిహద్దులు ఒకేలా ఉండలేదు.
అందువల్ల Iran నుంచి Indonesia వరకు నిరంతరంగా విస్తరించిన ఒకే “Indian Empire” వేల సంవత్సరాల పాటు ఉండిందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు.
మౌర్య సామ్రాజ్యం ఎంత వరకు విస్తరించింది?
చంద్రగుప్త మౌర్యుడు, బిందుసారుడు, అశోకుడి కాలంలో భారత ఉపఖండంలోని భారీ ప్రాంతం ఒకే రాజకీయ వ్యవస్థ కిందకు వచ్చింది.
నేటి Indiaతో పాటు Pakistanలోని ప్రాంతాలు, Afghanistanలోని కొన్ని ప్రాంతాలు మౌర్య ప్రభావ పరిధిలోకి వచ్చాయి. అశోకుడి శాసనాలు భారత నాగరికతా చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఆధారాలు. అయితే మౌర్య సామ్రాజ్యం Thailand, Indonesia, Vietnam వంటి Southeast Asian ప్రాంతాలను రాజకీయంగా పాలించలేదు.
Afghanistan నిజంగా భారత్ నుంచి విడిపోయిందా?
ఇక్కడ ఎక్కువగా వినిపించే వాదన “Afghanistan అంటే ప్రాచీన Gandhara; కాబట్టి అది భారత్‌లో భాగం” అనేది. ఇది సగం నిజం మాత్రమే. ప్రాచీన Gandhara ప్రాంతం నేటి north-west Pakistanతో పాటు eastern Afghanistanలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు విస్తరించింది. Taxila — ప్రాచీన తక్షశిల — నేటి Pakistanలో ఉంది. Bamiyan మాత్రం Afghanistanలో ఉంది.
ఈ ప్రాంతాలపై భారతీయ, Persian, Greek, Kushan, Buddhist, Islamic తదితర ప్రభావాలు వివిధ కాలాల్లో కనిపించాయి.
అయితే మొత్తం ఆధునిక Afghanistan ఒకప్పుడు modern Indiaలో భాగమై తరువాత విడిపోయిందని చెప్పడం సరైంది కాదు.
1893లో ఏర్పడిన Durand Line Afghanistan మరియు British India మధ్య సరిహద్దును నిర్ధారించింది. అది Afghanistanను India నుంచి విడదీసి కొత్త దేశంగా సృష్టించిన ఒప్పందం కాదు.
Nepal పరిస్థితి ఏమిటి?
Nepalకు భారత నాగరికతతో అత్యంత లోతైన మత, సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఉన్నాయి.
Janakpur రామాయణ సంప్రదాయంతో అనుసంధానమై ఉంది. Lumbini బుద్ధుడి జన్మస్థలంగా ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందింది.
కానీ Nepal British Indiaలో భాగం కాదు.
1814–1816 Anglo-Nepalese War తర్వాత East India Company, Nepal మధ్య Treaty of Sugauli కుదిరింది. ఈ ఒప్పందం Nepal సరిహద్దుల్లో భారీ మార్పులు తీసుకొచ్చింది.
అందువల్ల “1816లో Nepal భారత్ నుంచి విడిపోయింది” అని కాకుండా, Nepal ఒక ప్రత్యేక రాజ్యంగా కొనసాగుతూ British Indiaతో తన సరిహద్దును పునర్నిర్ణయించుకుంది అని చెప్పడం సరైనది.
Bhutan భారత్‌లో భాగమా?
Bhutanకు భారత్‌తో శతాబ్దాల మత, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక సంబంధాలు ఉన్నాయి.
అయితే Bhutan British Indiaలో విలీనమైన ప్రాంతం కాదు.
1910 Treaty of Punakha ప్రకారం Britain Bhutan అంతర్గత పరిపాలనలో జోక్యం చేసుకోకూడదని అంగీకరించగా, Bhutan తన విదేశీ వ్యవహారాల్లో British adviceను అనుసరించేందుకు అంగీకరించింది.
1949లో independent India–Bhutan మధ్య Friendship Treaty కుదిరింది.
అందువల్ల Bhutanను “అఖండ భారత్ నుంచి విడిపోయిన దేశం”గా పేర్కొనడం కన్నా, భారత నాగరికతతో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగిన స్వతంత్ర Himalayan kingdomగా పేర్కొనడం చారిత్రకంగా ఖచ్చితం.
Tibet విషయంలో నిజం ఏమిటి?
Tibetకు భారతదేశంతో బౌద్ధం, Nalanda సంప్రదాయం, Kailash–Manasarovar వంటి మత సంబంధాల ద్వారా గాఢమైన నాగరికతా అనుబంధం ఉంది.
కానీ Tibet British Indiaలో భాగం కాదు.
1904 British expedition to Tibet తర్వాత, 1906లో Britain–China మధ్య ఒప్పందం జరిగింది. ఆ ఒప్పందంలో Britain Tibetను annex చేయబోమని అంగీకరించింది.
కాబట్టి “1906లో Tibet భారత్ నుంచి విడిపోయింది” అనే వాదన సరైంది కాదు.
Sri Lanka భారత్ నుంచి ఎప్పుడు విడిపోయింది?
Sri Lanka విషయంలో కూడా ఇదే గందరగోళం కనిపిస్తుంది.
రామాయణం నుంచి Buddhist history వరకు భారత్–Sri Lanka మధ్య వేల సంవత్సరాల సంబంధాలున్నాయి.
అశోకుడి కాలంలో బౌద్ధం శ్రీలంకకు విస్తరించింది. దక్షిణ భారత రాజ్యాలు, ముఖ్యంగా Chola empire, శ్రీలంకలోని ప్రాంతాలపై వివిధ దశల్లో ఆధిపత్యం సాధించాయి.
కానీ British కాలంలో Sri Lanka లేదా Ceylonను 1935లో India నుంచి విడదీశారనే వాదన తప్పు.
Dutch ఆధీనంలోని తీరప్రాంతాలను British East India Company 1796లో స్వాధీనం చేసుకుంది. 1802లో Ceylon ప్రత్యేక British Crown Colonyగా మారింది.
1948 ఫిబ్రవరి 4న Ceylon స్వాతంత్ర్యం పొందింది.
Myanmar మాత్రమే నిజంగా British India నుంచి వేరైందా?
ఈ జాబితాలో Myanmarకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
Burmaపై British ఆధిపత్యం ఏర్పడిన తర్వాత దానిని British Indian administrationలో భాగంగా నిర్వహించారు.
Government of India Act 1935, Government of Burma Act 1935 ద్వారా కొత్త పరిపాలనా వ్యవస్థ ఏర్పడి 1937 ఏప్రిల్ 1 నుంచి Burmaను British India నుంచి వేరు చేశారు.
అందువల్ల “British India నుంచి విడిపోయిన ప్రాంతం” అనే వివరణ Myanmar విషయంలో చారిత్రకంగా సముచితం.
1948లో Burma స్వతంత్ర దేశమైంది.
Cambodia, Indonesia, Thailand కూడా భారత్‌లో భాగాలా?
ఇక్కడే “akhanda bharat” మరియు Greater India మధ్య తేడా తెలుసుకోవాలి.
Cambodiaలో Angkor Wat, Indonesiaలో Borobudur–Prambanan, Thailand–Laos–Vietnam ప్రాంతాల్లో Sanskrit పదాలు, Hindu-Buddhist ఆచారాలు, Ramayana కథలు భారతీయ నాగరికత ప్రభావాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తాయి.
UNESCO పరిశోధనలు కూడా సముద్ర వాణిజ్య మార్గాల ద్వారా Indian religions, Sanskrit, కళలు, architectural ideas Southeast Asiaకి చేరాయని వివరిస్తున్నాయి.
కానీ దీనిని భారతదేశం ఆ దేశాలను రాజకీయంగా పరిపాలించిందనే అర్థంలో చూడకూడదు.
ఆధునిక చరిత్ర పరిశోధనలు Southeast Asian సమాజాలు భారతీయ ఆలోచనలను తమ స్థానిక సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా స్వీకరించి కొత్త సంస్కృతులను నిర్మించాయని చెబుతున్నాయి.
అందువల్ల Cambodia, Indonesia, Malaysia, Thailand, Laos, Vietnamలను “India నుంచి విడిపోయిన దేశాలు” అని కాకుండా “Indic cultural influence పొందిన దేశాలు” అని పేర్కొనడం సరైనది.
మరి 1947 విభజన?
ఆధునిక భారత చరిత్రలో నిజమైన రాజకీయ విభజనలో అత్యంత కీలకమైనది 1947 Partition of British India.
1940ల నాటికి Indian National Congress, Muslim League మధ్య స్వాతంత్ర్యానంతర అధికార నిర్మాణంపై తీవ్ర విభేదాలు ఏర్పడ్డాయి. Muslim League ప్రత్యేక Pakistan కోసం ఉద్యమించింది.
Cabinet Mission ప్రయత్నం విఫలమవడం, పెరిగిన మతపరమైన రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, British withdrawal వేగవంతం కావడం వంటి పరిణామాల మధ్య 1947లో British India రెండు dominionsగా విభజించబడింది.
1947 ఆగస్టు 14న Pakistan, ఆగస్టు 15న India స్వతంత్రం అయ్యాయి.
Punjab, Bengal విభజనకు Radcliffe Boundary Commission సరిహద్దులు నిర్ణయించింది. తుది సరిహద్దులు ఆగస్టు 17న ప్రకటించబడ్డాయి.
West Punjab, Sindh, Baluchistan, NWFP తదితర ప్రాంతాలు West Pakistanలోకి వెళ్లగా, East Bengal — East Pakistanగా మారింది.
Bangladesh ఎలా ఏర్పడింది?
East Pakistan, West Pakistan మధ్య భాషా, రాజకీయ, ఆర్థిక విభేదాలు పెరుగుతూ వచ్చాయి. 1971 యుద్ధం అనంతరం East Pakistan విడిపోయి Bangladesh స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించింది. అందువల్ల Bangladesh 1947లో నేరుగా India నుంచి ప్రత్యేక దేశంగా విడిపోలేదు. ముందుగా East Pakistanగా ఏర్పడి, 1971లో Pakistan నుంచి స్వతంత్రం అయింది.
“24 దేశాలు” అనే జాబితాలో అసలు సమస్య
India, Pakistan, Bangladesh, Afghanistan, Nepal, Bhutan, Sri Lanka, Myanmar, Tibet, Maldives, Cambodia, Indonesia, Malaysia, Thailand, Laos, Vietnam, Philippines, Singapore, Brunei, Timor-Leste తదితర ప్రాంతాలన్నింటినీ ఒకే జాబితాలో పెట్టి “ఇవి అఖండ భారత్ నుంచి విడిపోయిన దేశాలు” అని చెప్పడానికి చారిత్రక ఆధారం లేదు.
ప్రత్యేకంగా Philippines, Brunei, East Timor, Oman, Iranలోని ప్రాంతాలు, Yunnan వంటి ప్రాంతాలను ఒకే ancient Indian stateలో భాగాలుగా పేర్కొనడం మరింత సమస్యాత్మకం. వీటిలో కొన్ని ప్రాంతాలతో భారతదేశానికి వాణిజ్య సంబంధాలున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో Hindu-Buddhist ప్రభావం ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాలను భారతీయ రాజవంశాలు కొంతకాలం సైనికంగా ప్రభావితం చేశాయి.
కానీ cultural influence ≠ political territory.
ఇదే కీలకమైన తేడా.
Greater India అంటే ఏమిటి?
“Greater India” అనే భావన ముఖ్యంగా 19వ శతాబ్దం చివర, 20వ శతాబ్దం తొలి భాగంలో South-East Asiaలో భారతీయ నాగరికత ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేసిన పండితుల రచనల్లో ప్రాచుర్యం పొందింది.
Cambridge University Pressలో ప్రచురితమైన ఆధునిక పరిశోధనలు కూడా “Greater India” భావనను Southeast Asiaపై భారతీయ Hindu-Buddhist cultural influenceను వివరించేందుకు ఏర్పడిన intellectual frameworkగా పరిశీలిస్తున్నాయి. అది ఒక నిర్దిష్ట రాజ్యాంగం, రాజధాని, ప్రభుత్వం, స్థిరమైన సరిహద్దులు కలిగిన చారిత్రక దేశం అని అర్థం కాదు.
కొత్త పార్లమెంట్‌లోని మ్యాప్ సంగతేంటి?
కొత్త Parliament complexలో భారత నాగరికతా ప్రయాణాన్ని చూపించే అనేక కళాఖండాలు, murals ఏర్పాటు చేశారు. ప్రభుత్వ ప్రచురణల్లో “Akhand Bharat” representation కూడా ప్రస్తావించబడింది.
దీనిని పురాతన భారతీయ నాగరికత, రాజ్యాలు, ఆలోచనలు, చారిత్రక సంబంధాలను ప్రతిబింబించే కళాత్మక representationగా చూడాలి.
ఒక muralలో కనిపించే ప్రాంతాలన్నీ ఏదో ఒక సమయంలో modern India అనే దేశంలో భాగాలుగా ఉండి తరువాత విడిపోయాయని అది చారిత్రకంగా నిరూపించదు.
చివరికి చరిత్ర ఏం చెబుతోంది?
“అఖండ భారత్ 24 ముక్కలైంది” అనే ఒకే వాక్యంలో వేల సంవత్సరాల South Asian historyను వివరించడం ఆకర్షణీయంగా అనిపించవచ్చు. కానీ అది చరిత్రను అతిగా సరళీకరించడం అవుతుంది.
నిజమైన చిత్రం మరింత ఆసక్తికరం.
ప్రాచీన భారత నాగరికత ప్రభావం Afghanistan నుంచి Southeast Asia వరకు విస్తరించింది.
Hinduism, Buddhism, Sanskrit, Ramayana, Mahabharata, architecture, trade networks, రాజ్యపాలనా భావనలు అనేక దేశాల సంస్కృతిలో ముద్ర వేశాయి. UNESCO అధ్యయనాలు కూడా Indian Ocean trade ద్వారా ఏర్పడిన ఈ విస్తృత cultural exchangeను నమోదు చేస్తున్నాయి.
అదే సమయంలో Nepal, Bhutan, Sri Lanka, Afghanistan, Tibet లేదా Southeast Asian దేశాలన్నీ ఒకే రాజకీయ “India” నుంచి వరుసగా విడిపోయాయని చెప్పడం చారిత్రకంగా సమర్థించబడదు.
అందుకే అఖండ భారత్‌ను ఒకే ancient political mapగా కాకుండా, South Asia మరియు Southeast Asiaలో విస్తరించిన భారత నాగరికతా ప్రభావం, చారిత్రక సంబంధాలు, వివిధ సామ్రాజ్యాల మారుతున్న సరిహద్దుల నేపథ్యంలో అర్థం చేసుకోవడం మరింత ఖచ్చితమైన చరిత్ర.
